70550

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 nhiệm vụ, quyết định về nhân sự, xây dựng kế hoạch và dự thảo trình Chính phủ đồng thời trên cơ sở nhiệm vụ do Chính phủ giao cho, Tổng kiểm toán lên kế hoạch xây dựng cơ chế hoạt động, tổ chức các đoàn kiểm toán, báo cáo kết quả kiểm toán lên Chính phủ. 1.2. Bộ máy giúp việc. Thành lập các Vụ kiểm toán chuyên ngành: - Kiểm toán Ngân sách Nhà nớc (từ Trung ơng đến địa phơng) - Kiểm toán đầu t xây dựng cơ bản và các chơng trình, dự án vay nợ viện trợ Chính phủ. - Kiểm toán doanh nghiệp Nhà nớc. - Kiểm toán các chơng trình đặc biệt. - Văn phòng kiểm toán Nhà nớc (ngang cấp Vụ) Trên cơ sở nội dung Nghị định 70/CP của Chính phủ, Tổng kiểm toán bổ nhiệm các kiểm toán trởng, phó kiểm toán trởng ở ba khu vực Bắc, Trung, Nam. Bổ nhiệm chánh, phó văn phòng. Kiểm toán trởng khu vực giao nhiệm vụ cho các Vụ kiểm toán, văn phòng kiểm toán. 1.3. Hội đồng kiểm toán. Hội đồng kiểm toán là hội đồng t vấn cho Tổng kiểm toán, Hội đồng này không thờng trực mà chỉ thành lập khi cần thiết để thẩm định lại kết quả và báo cáo kiểm toán của các cuộc kiểm toán đã thực hiện. Cơ cấu Hội đồng kiểm toán gồm Tổng kiểm toán Nhà nớc đứng đầu, các thành viên: các phó tổng kiểm toán, kiểm toán trởng, chánh văn phòng, khi cần thiết có thể mời thêm các chuyên gia. 1.4. Kiểm toán khu vực. Triển khai việc xây dựng và tổ chức bộ máy kiểm toán Nhà nớc, cho đến nay đã thành lập đợc ba kiểm toán khu vực trực thuộc Tổng kiểm toán Nhà nớc. Miền Bắc đặt tại Hà Nội, miền Trung đặt tại thành phố Đà Nẵng, miền Nam tại thành phố Hồ Chí Minh. 11 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Nh vậy về bớc đầu, xây dựng, tổ chức bộ máy kiểm toán Nhà nớc đã đạt đợc kết quả đáng khích lệ, về cơ cấu tổ chức tơng đối hợp lý trong thời gian qua, chính vì vậy kiểm toán Nhà nớc đã khẳng định đợc vị trí quan trọng của mình trong nền kinh tế khẳng định đợc vai trò kiểm tra; kiểm soát của Nhà nớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa. 2 - Hoạt động của kiểm toán Nhà nớc Việt Nam. Kiểm toán Nhà nớc sau bốn năm hoạt động đã bớc đầu ổn định về tổ chức và cơ chế hoạt động (nh đã trình bày ở phần trớc). Chính vì vậy kiểm toán Nhà nớc đã đợc xã hội thừa nhận và nhận đợc nhiều sự hợp tác và ủng hộ của các cấp, các ngành, các tổ chức trong và ngoài nớc. Trong bốn năm qua kiểm toán Nhà nớc đã tiến hành đợc gần 1500 cuộc kiểm toán đối với hầu hết các tỉnh, thành, nhiều bộ ngành và hàng trăm doanh nghiệp lớn của Nhà nớc, các công trình XDCB trọng điểm, qua hoạt động đó đã giúp tiết kiệm và tăng thu cho ngân sách Nhà nớc hàng ngàn tỷ đồng, kịp thời ngăn chặn và xử lý các hiện tợng tiêu cực, những hành vi sai trái, gian lận trong quản lý và sử dụng các nguồn lực của đất nớc. Kiểm toán Nhà nớc đã góp phần thiết lập trật tự và kỷ cơng quản lý nền kinh tế tài chính trong tình hình mới, tạo ra tiền đề hết sức quan trọng trong việc nhận thức vấn đề từ nay các cơ quan đơn vị tổ chức có hoạt động thu chi ngân sách Nhà nớc đến phải đợc kiểm tra bắt buộc bởi cơ quan kiểm toán Nhà nớc. Giúp các đơn vị kinh tế chấn chính công tác quản lý, hớng tới mục tiệu hiệu quả, điều chỉnh các biện pháp quản lý, t vấn cho các ban ngành xem xét và hoàn chỉnh các cơ chế chính sách cho phù hợp với thực tiễn. 3. Chuẩn bị hớng phát triển lâu dài. Hội đồng khoa học của kiểm toán Nhà nớc đã xúc tiến việc nghiên cứu các đề tài khoa học liên quan đến địa vị pháp lý của cơ quan kiểm toán tối cao, cơ chế hoạt động kiểm toán Nhà nớc, chuẩn mực kiểm toán Nhà nớc qui trình kiểm toán, những vấn đề cơ bản của cuộc kiểm toán v.v... 12 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Hoạt động của Hội đồng khoa học, Trung tâm khoa học đã và đang bồi dỡng đội ngũ cán bộ kiểm toán, bám sát vào những định hớng phát triển lâu dài của ngành để tổ chức công tác nghiên cứu, bồi dỡng kiểm toán viên. 4. Các hoạt động đối ngoại của cơ quan kiểm toán Nhà nớc Việt Nam. Cơ quan kiểm toán Nhà nớc Việt Nam chính thức là một thành viên của tổ chức quốc tế các cơ quan kiểm toán tối cao (INTOSAI) tháng 4 - 1996, là thành vien của tổ các cơ quan kiểm toán tối cao Châu á - Thái Bình Dơng (ASOSAI) vào tháng 1 - 1997. Cơ quan kiểm toán Nhà nớc Việt Nam có quan hệ hợp tác song phơng và đa phơng với các cơ quan kiểm toán tối cao của nhiều nớc trong khu vực và trên thế giới. 5. Đội ngũ cán bộ kiểm toán Nhà nớc. Hiện nay kiểm toán Nhà nớc có gần 500 cán bộ ở Trung ơng và ba khu vực. Dự kiến đến năm 2000 kiểm toán Nhà nớc có từ 1500 - 2000 cán bộ. Với đội ngũ cán bộ hiện có chủ yếu nguồn đào tạo từ các trờng đại học tài chính kế toán, đại học kinh tế quốc dân, phần lớn là đã qua công tác tài chính kế toán ở các bộ ngành, địa phơng. Nhìn chung, thực trạng đội ngũ kiểm toán viên Nhà nớc có sự không đồng đều về kinh nghiệm, cũng nh trình độ chuyên môn nghiệp vụ, có thể phân tách đội ngũ cán bộ kiểm toán ra hai nhóm cơ bản: Nhóm 1: Những ngời đã từng giữ cơng vị công chức ngành tài chính của khối Trung ơng và địa phơng, kế toán trởng của các Tổng Công ty, kế toán trởng ở các doanh nghiệp hạng I. Số lợng cán bộ thuộc nhóm này có bề dày kinh nghiệm trong công tác quản lý, có khả năng chuyên môn hoá hay đa năng hoá về kiến thức, chuyên môn nghiệp vụ, có khả năng tổng hợp ở tầm vĩ mô có thể tham gia vào việc hoạch định chính sách, nhng số lợng cán bộ này chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng số kiểm toán viên Nhà nớc. Nhóm 2: Những ngời đã từng làm kiểm toán ở các doanh nghiệp Nhà nớc, viên chức chuyên môn của các ngành, địa phơng là đội ngũ cán bộ có khả năng chuyên môn khá sâu, thành thạo nghiệp vụ cụ thể ở tầm vi mô nhng lại hạn chế phần năng lực quản lý tổng hợp ở tầm vĩ mô, số này chiếm tỷ lệ lớn. 13 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Ngoài hai nhóm trên còn có các trợ lý kiểm toán viên trong thời gian tập sự chiếm khoảng 29%, là số cán bộ đợc đào tạo trong các trờng đại học trong kỳ đổi mới số này cần đợc kèm cặp, bồi dỡng nhiều về kiến thức và kinh nghiệm kiểm toán, song họ lại đợc trang bị những kiến thức hiện đại của nền kinh tế thị trờng, là những cán bộ có u thế tiếp cận nhanh với những thành tựu khoa học - kỹ thuật mới. Thực trạng đào tạo đội ngũ kiểm toán viên Nhà nớc: Từ những yêu cầu đặt ra của nền kinh tế thị trờng, nhu cầu về đào tạo kiểm toán là rất lớn. Trong quá trình xây dựng tổ chức và hoạt động, kiểm toán Nhà nớc đã mở đợc 4 khoá tập huấn nghiệp vụ kiểm toán cho kiểm toán Nhà nớc từ Trung ơng và các khu vực nhằm trang bị những kiến thức về luật pháp, chính sách tài chính kế toán, kiểm toán, đào tạo hai khoá quản lý Nhà nớc về ngạch chuyên viên. Đã phối hợp với dự án ADB và dự án ODA của cộng hoà Liên bang Đức, kiểm toán Nhà nớc đã cử nhiều đoàn cán bộ đi khảo sát, nghiên cứu chuyên đề ở nớc ngoài, cử thực tập sinh đi học ở nớc ngoài, bồi dỡng thêm về tin học, ngoại ngữ cho kiểm toán viên Nhà nớc. II - Mặt hạn chế. 1. Trong quá trình xây dựng, tổ chức. 1.1. Tổ chức các vụ kiểm toán chuyên ngành cha hợp lý Qua việc nghiên cứu các mô hình tổ chức kiểm toán Nhà nớc của các nớc có thể tìm thấy điểm chung là: Không thể căn cứ vào chức năng chuyên trách của các hoạt động kiểm toán để tổ chức các Vụ kiểm toán mà cần phải căn cứ vào tính chất, phạm vi công việc để tổ chức ra các Vụ, các cấp Vụ kiểm toán, và đợc điều tiết bởi kế hoạch công tác kiểm toán của Nhà nớc. Việt Nam, chức năng nhiệm vụ của các Vụ kiểm toán chuyên ngành là quá rộng lớn, có nhiều mối liên hệ đan xen nhau trong hoạt động kiểm toán. Xin đơn cử một số vấn đề về ngân sách Nhà nớc, doanh nghiệp Nhà nớc, ngân sách Nhà nớc gắn liền với hệ thống bộ máy Nhà nớc các cấp từ Trung ơng xuống địa ph14 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 ơng, ngân sách Nhà nớc gắn với tất cả các ngành, các cơ quan, các tổ chức kinh tế - xã hội có chức năng, nhiệm vụ khác nhau phục vụ cho mục đích quản lý của Nhà nớc. Doanh nghiệp Nhà nớc bao gồm các đơn vị kinh tế có nguồn kinh phí từ ngân sách Nhà nớc cấp các doanh nghiệp Nhà nớc nằm trong nhiều ngành khác nhau mang tính then chốt trong nền kinh tế mặt khác doanh nghiệp Nhà nớc trong từng ngành lại gồm nhiều loại hình khác nhau (về hình thức sở hữu) nh: Doanh nghiệp liên doanh với nớc ngoài, doanh nghiệp vốn do hoàn toàn Nhà nớc cấp, doanh nghiệp có cổ phần Nhà nớc khống chế v.v... Từ vấn đề nêu ra cho thấy chức năng nhiệm vụ của các Vụ kiểm toán chuyên ngành nh kiểm toán ngân sách Nhà nớc hay kiểm toán doanh nghiệp Nhà nớc là rất rộng, nó có liên quan đến nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau trong nền kinh tế. Số lợng Vụ kiểm toán chuyên ngành nh hiện nay cha đảm bảo đợc yêu cầu theo tính chất phạm vi công tác tài chính - kế toán ở các cơ quan các cấp, các doanh nghiệp Nhà nớc, các tổ chức xã hội. Trong mỗi vụ do số lợng cán bộ còn bị hạn chế cha thể tổ chức ra các chuyên ban để kiêm trách một số công việc kiểm toán cụ thể có tính chất tơng đồng - vì lý do đó mà quyền hạn và trách nhiệm cha mang tính giới hạn cụ thể. Nh vậy về lâu dài cha đảm bảo tính ổn định tổ chức trong cơ cấu tổ chức cơ quan kiểm toán Nhà nớc Việt nam. 1.2. Văn phòng kiểm toán Nhà nớc còn kiêm trách quá nhiều công việc Văn phòng kiểm toán Nhà nớc hiện nay bao gồm các bộ phận tổ chức nhân sự, quan hệ quốc tế, pháp chế, tài chính kế toán, hành chính quản trị. Với t cách là tổng hợp tham mu cho cấp lãnh đạo, văn phòng kiểm toán Nhà nớc có vị trí tơng đối với các Vụ kiểm toán chuyên ngành nhng cơ cấu trong văn phòng kiểm toán Nhà nớc lại bao gồm nhiều bộ phận chức năng khác nhau. Nh vậy trong một chừng mực nào đó, có thể các bộ phận của văn phòng kiểm toán Nhà nớc không thể hiện đợc tính chuyên sâu trong từng công việc - hạn chế này rất có thể ảnh hởng đến tính hiệu quả của từng công việc. 1.3. Hội đồng kiểm toán Nhà nớc đợc thành lập cha mang tính thờng trực. 15 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Hội đồng kiểm toán Nhà nớc Việt Nam nh hiện nay đợc xác định là Hội đồng t vấn cho tổng kiểm toán Nhà nớc, Hội đồng này đợc lập ra và hoạt động không mang tính thờng trực, chỉ đợc lập ra khi cần thiết để thẩm định lại kết quả và báo cáo kiểm toán của các cuộc kiểm toán đã thực hiện. ở Nhật Bản, Hội đồng kiểm toán đợc lập ra nhằm thực hiện việc kiểm tra lại kết quả và báo cáo kiểm toán của các cuộc kiểm toán đã thực hiện. Hội đồng kiểm toán này cùng với Chủ tịch Uỷ ban kiểm toán Nhà nớc gánh vác trách nhiệm đồng thời bảo đảm cho các quyết định của Chủ tịch Uỷ ban kiểm toán có cơ sở và mang tính khách quan, chúng ta cũng có thể thấy ở một số nớc khác cũng tơng tự nh vậy. Từ việc tham khảo kinh nghiệm tổ chức bộ máy kiểm toán Nhà nớc ở một số nớc trên thế giới chúng ta nên có Hội đồng kiểm toán mang tính thờng trực, cùng chia xẻ trách nhiệm với tổng kiểm toán Nhà nớc, đảm bảo cho các quyết định của tổng kiểm toán Nhà nớc có cơ sở và mang tính khách quan. 2. Hạn chế trong quá trình hoạt động. 2.1. Địa vị pháp lý của kiểm toán Nhà nớc. Địa vị pháp lý là một trong những yếu tố góp phần tích cực nâng cao hiệu quả và tính năng hoạt động của kiểm toán Nhà nớc, tuy nhiên địa vị pháp lý của kiểm toán Nhà nớc Việt Nam mới chỉ giới hạn trong một số văn bản pháp quy và trong một số điều khoản của luật ngân sách Nhà nớc. Theo thông lệ quốc tế hoạt động của cơ quan kiểm toán Nhà nớc chỉ tuân thủ theo Hiến pháp và pháp luật, rõ ràng trong sự sánh quốc tế, địa vị pháp lý của kiểm toán Nhà nớc Việt Nam là cha tơng xứng, cha cao và cha rõ ràng cụ thể, điều đó đã gây ảnh hởng không ít đến hiệu quả hoạt động của kiểm toán mà biểu hiện là tính độc lập khách quan của hoạt động kiểm toán Nhà nớc là cha cao, thiếu những căn cứ pháp lý cho việc tổ chức thực hiện hoạt động kiểm toán. 2.2. Những qui định mang tính pháp lý Các văn bản pháp lý về kiểm toán cha đủ tầm và cha đầy đủ, nhiều qui định về kế toán kiểm toán còn thiếu, cha cụ thể hoặc tính pháp lý cha rõ ràng, cha cao. Một số qui định không phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay, cha phù 16