Quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN T sau cách m ng tháng Tám nhân dân ta l i ph i lư c l n hai c a th c dân Pháp. Do v y, gi i m t v i s xâm ây nhân dân ta v a ph i gi gìn c l p v a ph i ti p t c i lên xây d ng ch nghĩa xã h i như ư ng l i ã v ch ra. Nhi m v cơ b n c a lúc b y gi chính là kháng chíên ki n qu c. “Kháng chi n ph i i ơi v i ki n qu c. Kháng chi n có th ng l i thì ki n qu c m i thành cơng. Ki n qu c có ch c thành cơng, kháng chi n m i mau th ng l i”9. Theo lý lu n c a ch nghĩa xã h i khoa h c v ti n trình c a cách m ng xã h i, giai o n th nh t c a ti n trình cách m ng là “Giai o n giai c p vơ s n t xây d ng thành giai c p th ng tr , là giai c p giành l y dân ch ”10. S dĩ chúng ta th ng l i trong cu c kháng chi n ch ng Pháp l n 2 do s trong ư ng l i ch o c a úng n ng. Ch th và ch trương “Kháng chi n ki n qu c” ã ph n ánh m i quan h khách quan gi a u c u gi i phóng dân t c và gi i phóng xã h i nh nư c ta. c l p dân t c là nhân t quan tr ng nh t quy t n s th c thi gi i phóng xã h i v n d ng úng nư c ta. M t khác, ư ng l i này còn n và sáng t o lý lu n c a Mác-Lênin v ti n hành cách m ng dân t c dân ch , ưa cu c cách m ng này n th ng l i tri t cách m ng xã h i ch nghĩa. Bên c nh chi n th ng năm châu, ch n ng a c u”, b o tồn ư c n n r i chuy n lên i n Biên Ph “l ng l y c l p, nư c ta còn t ư c m t s thành t u trong ki n qu c là: Xây d ng ư c m t n n kinh t dân t c dân ch nhân dân, khơng nh ng m b o cu c s ng c a nhân dân còn chi vi n cho ti n tuy n. Xây d ng và c ng c h th ng chính quy n dân ch nhân dân trong c nư c, có m t n n văn hố phát tri n theo ngun t c dân t c, khoa h c, i chúng ã nâng cao dân trí ch ng l i âm mưu tun truy n xun t c c a k thù ng th i khơi d y truy n th ng ngàn năm c a dân t c ta. 9 H chí Minh to n t p, Nxb S th t, 1986, t4,tr.99 C.Mác v Ph.ăngghen: S d, 1995, t1, tr.567 10 11 THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN Cơng cu c xây d ng ch nghĩa xã h i nư c ta v n ư c ti p t c ti n hành. M c dù có nh ng h n ch và sai l m song n khi hồn thành cơng cu c gi i phóng mi n Nam th ng nh t t nư c vào năm 1975, mi n B c nư c ta ã có 20 năm c i t o và t ng bư c t cơ s cho xã h i m i. Trong khi ó mi n Nam quan h phong ki n cơ b n ư c gi i quy t, vi c i u ch nh ru ng t nơng thơn ư c hồn thi n thêm. Sau 30 năm th c hi n nhi m v dân t c, t sau năm 1975 nư c ta th c s bư c vào th i kỳ xây d ng ch nghĩa xã h i. ây là th i kỳ chuy n t cách m ng dân ch nhân dân lên cách m ng xã h i ch nghĩa. Nhìn l i ch ng ư ng i theo ch nghĩa xã h i, có th th y ây là m t t t y u l ch s m và tri t trong quan ni m và gi i pháp ch có th g n li n con ư ng nói cách khác là gi i quy t nhân. gi i quy t v n em l i s m i c l p dân t c, c l p dân t c g n li n v i ch nghĩa xã h i hay c l p dân t c theo l p trư ng c a giai c p cơng ây là n n t ng tư tư ng và kim ch nam cho m i hành và cách m ng Vi t Nam. Tính ch t m i m và tri t ng c a ng ta ư c th hi n trong n i dung cơ b n sau: - c l p dân t c ph i m b o cho dân t c có quy n t quy t trong l a ch n chính tr , con ư ng và mơ hình phát tri n. M i qu c gia dân t c cl p - ng th i c l p v chính tr và kinh t , văn hố b n s c dân t c. c l p dân t c òi h i xố b tình tr ng áp b c, nơ d ch c a dân t c này v i dân t c khác. c l p g n v i t do và bình ng, m b o ch quy n cho dân t c trong quan h qu c t . Qu c gia t ch , có s th ng nh t tồn v n lãnh th , cơng vi c n i b do qu c gia ó t gi i quy t khơng có s can thi p t bên ngồi. - Gi a các nư c trao i hồ bình h p tác theo ngun t c ơi bên cùng có l i tơn tr ng nhau, và vì m t th gi i hào bình khơng có chi n tranh, nh ng hành vi tàn bào, t i ác.. 12 THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN Th c ti n cách m ng ta ã kh ng hi n là úng nh ư ng l i n ó là gi i quy t v n c p cơng nhân, vơ s n. G n li n ng v ch ra và th c c l p dân t c theo l p trư ng c a giai t cách m ng gi i phóng dân t c trong qu c l p dân t c v i ch nghĩa xã h i. o c a cách m ng ây là con ư ng phát tri n duy nh t úng c a cách m ng Vi t Nam. L a ch n này phù h p v i quy lu t khách quan và xu th phát tri n c a l ch s xã h i. Ch nghĩa xã h i là b o ch c ch n và b n v ng nh t cho n n PH N 3. Q m c l p dân t c. LÊN CH NGHĨA XÃ H I VÀ NH NG QUAN I M T NG QT C A NG C NG S N VI T NAM. 3.1. Quan i m v ch nghĩa xã h i. Nh ng thành t u trong cơng cu c c i t o và xây d ng ch nghĩa xã h i mi n B c và vi c hồn thành xu t s c nhi m v dân t c nh ng i u ki n v t ch t và tinh th n mi n Nam chính là nư c ta bư c vào giai o n u q lên ch nghĩa xã h i. V y quan i m t ng qt c a ng c ng s n Vi t Nam v ch nghĩa xã h i như th nào? Con ư ng i lên ch nghĩa xã h i hay nói cách khác là phương hư ng cơ b n t ư c m c tiêu theo quan i m ó? H Chí Minh ã nh n nh v “con ư ng xã h i ch ” nghĩa khái qt như sau: Ch nghĩa xã h i là “m i ngư i ư c ăn no, m c m, sung sư ng, t 13 THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN do”11 và con ư ng “xây d ng ch nghĩa xã h i là thay i c xã h i, thay ic thiên nhiên, làm cho xã h i khơng còn ngư i bóc l t ngư i, khơng còn ói rét, m i ngư i u ư c m no và h nh phúc”12. L y tư tư ng H Chí Minh làm n n t ng mang tính nh hư ng, ng C ng s n Vi t Nam trong q trình xây d ng và phát tri n ã khơng ng ng tìm tòi làm phong phú lý lu n và th c ti n con ư ng i lên ch nghĩa xã h i nư c trong th i kỳ q Vi t Nam. Trong Cương lĩnh xây d ng lên ch nghĩa xã h i, ng kh ng t nh: “Xã h i xã h i ch nghĩa mà nhân dân ta xây d ng là m t xã h i: - Do nhân dân lao ng làm ch - Có m t n n kinh t phát tri n cao d a trên l c lư ng s n xu t phát tri n hi n i và ch cơng h u v các tư li u ch y u - Có n n văn hố tiên ti n m à b n s c dân t c - Con ngư i ư c gi i phóng kh i áp b c, bóc l t, b t cơng, làm theo năng l c, hư ng theo lao ng, có cu c s ng m no, h nh phúc, có i u ki n phát tri n tồn di n cá nhân. - Các dân t c trong nư c bình ng, ồn k t, giúp l n nhau cùng ti n b . - Có quan h h u ngh và h p tác v i nhân dân t t c các nư c trên th gi i”13. Ch nghĩa xã h i nư c ta do dân lao ng làm ch ư c t lên hàng u và có ý nghĩa bao trùm. Trong xã h i có giai c p nào cũng có m t giai c p làm ch xã h i và trong xã h i ch nghĩa thì nhân dân lao làm ch xã h i. ây là xã h i v i nh ng ch ng chính là ngư i c trưng t ng h p th hi n s khác bi t gi a ch nghĩa khác c bi t là ch tư b n. Tư tư ng nhân dân lao 11 h chí Minh to n t p, Nxb.Chính tr qu c gia, 1996, tr.396 h chí Minh to n t p, Nxb.Chính tr qu c gia, 1996, t.8, tr.673 13 ng C ng s n Vi t Nam : Cương lĩnh xây d ng t nư c trong th i kỳ q S th t, H.1991, tr.8. 12 14 lên ch nghĩa xã h i, nxb THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN ng làm ch là s k th a t nh ng ngày m nét tư tư ng nhân dân làm ch c a Bác H ngay u c a nhà nư c Vi t Nam dân ch c ng hồ. c trưng th hai là có m t n n kinh t phát tri n cao d a trên l c lư ng s n xu t hi n i và ch cơng h u v tư li u s n xu t ch y u. Ch nghĩa xã h i là m t xã h i tiên ti n, vì v y khi giai o n trư ng thành nh t nghĩa xã h i ph i có m t n n kinh t phát tri n cao. i u này ch nh ch ư c xác nh trong q trình xây d ng ch nghĩa xã h i có tính t i s phát tri n c a khoa h c k thu t, l c lư ng s n xu t c a th gi i trong nhi u th p k t i. Ch c ch n ch nghĩa xã h i s có m t n n kinh t phát tri n cao làm ra nhi u c a c i m c s ng c a ngư i lao ng ư c nâng cao. c trưng có m t n n văn hố dân t c tiên ti n m à b n s c văn hóa có nghĩa là có m t n n văn hố xã h i ch nghĩa, trong ó văn h c, ngh thu t, giáo d c, khoa h c u trình tiên ti n. N n văn hố t t i trình tiên ti n song khơng tách r i s c thái, b n s c dân t c khơng ch trên hình th c mà c n i dung. iv i c trưng th tư có th th y, ch nghĩa xã h i là vì con ngư i và t con ngư i, là ch xã h i tơn tr ng và khơng ng ng phát huy vai trò nhân t c a con ngư i. N i dung nêu trong c trưng này th hi n b n ch t c a ch nghĩa xã h i. c trưng th năm là các dân t c trong nư c bình nhau cùng ti n b ư c c th hố n i dung như sau: chính sách dân t c mi n núi là m t chính sách ư c nêu ra t lâu c a ây ư c nêu thành ng, ồn k t, và giúp ng và Nhà nư c, song gi c trưng c a ch nghĩa xã h i. Có nhi u nư c tư b n phát tri n cao song s b t bình ng v dân t c và ch ng t c di n ra ph bi n và sâu s c. Vì v y, ây cũng là m t nét khác bi t c a ch nghĩa xã h i v i ch nghĩa tư b n. Bên c nh ó ng ta coi dân t c là m t chính sách lâu dài. Trong ch nghĩa xã h i m t nư c có nhi u dân t c thì các dân t c khơng m t i mà còn ngày 15 THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN càng phát tri n trình cao và trên m i m t. Và trong q trình phát tri n y, b n s c dân t c khơng m t i mà còn ư c tơ hư ng t t m thêm và phát tri n theo chi u p hơn n a. c trưng th sáu, có quan h h u ngh và h p tác v i nhân dân t t c các nư c trên th gi i. i u này khơng th tr thành hi n th c trong các nư c tư b n ch nghĩa song là c n thi t và có kh năng th c hi n ư c các nư c xã h i ch nghĩa. 3.2. Phương hư ng cơ b n xây d ng ch nghĩa xã h i Nh ng c trưng trên g n bó m t thi t v i nhau. Vi c th c hi n th ng l i n i dung này s có tác hư ng cơ b n ng t i n i dung khác. Mu n xác nh úng n phương xây d ng thành cơng ch nghĩa xã h i ph i v n d ng sáng t o nh ng ngun tác c a ch nghĩa Mác- Lênin và tính nghi m trong th c ti n xây d ng ch nghĩa xã h i Ti n lên ch nghĩa xã h i v a n nh ng bài h c kinh nư c ta và các nư c khác. m b o i úng hư ng v a qn tri t tinh th n i m i phù h p tình hình ngày nay tránh nh ng sai l m trong q kh . Các m c tiêu cơ b n ư c xác nh trong Cương lĩnh chính là phương hư ng c a con ư ng i lên ch nghĩa xã h i Vi t Nam trong th i kỳ q . Phương hư ng cơ b n nh t trong th i kỳ này là xây d ng nhà nư c xã h i ch nghĩa, nhà nư c c a nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, l y liên minh gi a giai c p cơng nhân và giai c p nơng dân và t ng l p trí th c làm n n t ng, do ng lãnh o. Xây d ng nhà nư c xã h i ch nghĩa là nhi m v hàng âù do v n chính quy n ln là v n cơ b n c a m i cu c cách m ng. Nhà nư c v ng m nh là cơng c hi u l c nh t xây d ng và th c hi n quy n làm ch c a nhân dân xây d ng thành cơng ch nghĩa xã h i. Do c thù nư c ta là m t nư c nơng nghi p l c h u b qua giai o n phát tri n tư b n ch nghĩa ti n th ng lên 16